İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Hiphop, Rap, Trap ve Ekonomi-Politik


Yazan: İdil Güney Şimşek

Sıklıkla karıştırılan, birbirinin yerine kullanılan ve ama aslında farklı anlamlar ifade eden terimlere göz atmaya ne dersiniz?

Hiphop ile başlayalım. 

Hiphop bir kültür ve sanat akımı olarak tarihte yer alır. Otoritelere göre break dance, graffiti, Dj’lik ve Rap, hiphop kültürünü oluşturan ana unsurlardan kabul edilir. 

Adalet, eşitsizlik, bilinç, farkındalık, sivil haklar, aktivizm gibi değerleri ele alan hiphop kültüründe “Keep it real” yani özün sözün bir olması hali ve bu değerlere sahip çıkılarak sözcülüğünü yapma gibi bir misyon söz konusudur. 

Kişinin icra ettiği müzikte yaşadığı gerçekliğin problemlerini yansıtması, abartıya, yalana kaçmaması, aynı gerçekliği paylaşan diğerlerinin sözcüsü olmasının ahlâki koduydu.” (Gürbüz, 2020)

Amerika’dan dünyaya yayılan hiphop kültürünün 1990’ların başlarından itibaren ticarileşmiş bir kültürel meta olarak diğer ülkelere ihraç edildiği belirtilmektedir. Küreselleşen hiphop kültürü, yerel topluluklarla iç içe geçerek hibrid formlar oluşturmuş ve nihayetinde global değerlerin lokalle buluşması sonucu “glokal” denilebilecek türde ürünler açığa çıkmasını sağlamıştır.  

Hiphop kültürünün bir kolu olarak bilinen Rap, sözcük açılımı itibariyle ritim ve şiir anlamına gelmektedir.  “Rhythmic American Poetry” ya da “Rhythmic African Poetry” gibi açılımlar öne sürülmüş olsa da en yaygın ve kabul edilen anlam, ritmik şiir açılımıdır. 

Ergur (2019) şu ifadelere yer verir: 

“Rap, ne politik ne estetik anlamda belirgin bir saldırganlık içermeyen, ancak mevcut kurulu düzenden şikayet eden, bunu da kendine özgü bir karşı duruşla ortaya koyan hip-hop kültürünün müzikal ifadesi olarak tanımlanabilir… Rap’in dili şiirsel (ya da belki şairâne) değildir; ancak tersine çevrilmiş sistem eleştirisi ve maskesiz bir duruşu olan poetikası vardır… Rap çok söyler ama söylenmez.”

İngilizce “tuzak” anlamına gelen trap ise rap, trance, tekno müzik gibi farklı türlerden beslenen kendine has ve yenilikçi bir müzik olarak tanımlanıyor. Trap müzik, hiphoptaki gibi hızlı ve ezgisiz okunan sözler içerse de hiphop kültürünü dayatmayan, rap ile karıştırılsa da beat’lerin synthesizer ve bass desteğiyle gerçekleştirildiği ve auto-tune özelliği gibi unsurlarla klasik rap’ten ayrışan yapısıyla “yeni çağın yeni müziği” olarak nitelendiriliyor.

2010’lu yıllardan sonra yükselişe geçen trap müziğinin sahip olduğu elektronik alt yapısının ve dijital tonlarının müziğin dinlenmesini kolaylaştırdığı ve dolayısıyla çok daha geniş kitlelere ulaştığı belirtiliyor.

“Pop müziği yerinden mi ediyor?” tartışmalarıyla ana akım haline geliyor.

“Bir alt kültür hareketi olarak ortaya çıkan Rap müzik, çıkışından farklı bir hale dönüşerek Trap müzik ile ekonomik açıdan dünya hükümdarı bir role bürünmüştür… Kapitalist bir sistem içerisinde yükselen rap müzik, trap müzik ile para-statüko ilişkisini daha da temellendirmiştir ve artık yerel rap müzik hareketleri de küresel patronajlar altında görünmeyen ancak hissedilen bir yapıya büründürmüştür.” (Koç, 2020)

Bu dönüşümleri sosyo-ekonomik ve politik bağlam içerisinde düşünmemiz gerektiğine inanıyor ve bu yazımı kimi sorular sorarak sonlandırmak istiyorum.

  • Rap müzik özelinde ne derece protest bir hareketten söz edebiliriz?
  • Trap müziği yapan kimi sanatçıların şarkılarında yer alan göndermelere nasıl yaklaşmalıyız?
  • Lüks markalara, dünya piyasasının devlerine yapılan göndermeler statü göstergelerinin benimsenmesi midir yoksa eleştirel bir tutum mudur?
  • Sınıf mücadelesi midir yoksa bu metalara sahip olmanın statü atlatacağı vurgusuyla bir sınıfsal mobilizasyon aracı olarak ele alınması mıdır?

Sorular, sorgulamalar ve yaşam mücadelesi bitmez.

Müzikle ve sevgiyle. 

Kaynakça: 

Ali Ergur, Rap’in Söyledikleri ve Söylemedikleri, Sesin İzi, 2019

Mert Gürbüz, “Gerçek” Türkçe Rap’in Peşinde: Altkültürel Otantikliğin Ticarileşen Yüzü, Birikim Dergisi, 2020

Ali Kazım Doğuş Koç, Değişen Paradigma Ekseninde Türkiye Trap Müziği ve Ekonomi-Politik ile Olan İlişkisi, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2020. 

İdil Güney Şimşek

2 Yorum

  1. İrfan Güney İrfan Güney 09/04/2021

    Çok güzel bir analiz, kaleminize sağlık. Teşekkür ederim

  2. Selim AY Selim AY 09/04/2021

    Müzik ve dans ekseninde hoş bir yazı olmuş.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir