İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Pera Müzesi’nde Yeni Sergi: “Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik”


Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi, sanatseverleri Arnavutluk tarihine sanatsal bir yolculuğa çıkarıyor. “Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik” adlı sergi, Arnavutluk görsel sanatlarının önemli bir dönemine odaklanıyor ve sosyalizmin kuruluş ilkelerini yaymayı amaçlayan siyasi tavrın hâkim olduğu diktatörlük yılları görsel üretimlerinden bir seçki sunuyor. “Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik” başlıklı sergi, 7 Temmuz – 15 Kasım 2020 tarihleri arasında gezilebilir.

Pera Müzesi, pandemi dolayısıyla yaklaşık 3 ay süren zorunlu bir aradan sonra sanatseverlere yeni bir sergiyle merhaba diyor. Küratörlüğünü Artan Shabani’nin üstlendiği “Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik” başlıklı sergide yer alan eserler, dönemin gündelik hayatını, lider portreleri, işçi sınıfı, rejim temsilleri ve gelecek kuşaklara duyulan umut gibi çeşitli konuları ele alırken, aynı zamanda, uzun süre dünyanın geri kalanından yalıtılan Arnavutluk halkının kültürel kimliğini daha yakından tanıma fırsatı sağlıyor.

Toplumcu gerçekliğe adanmış 40 yılın resmi

Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik” başlıklı serginin küratörü Artan Shabani, Arnavutluk sanatının 40 yılına damgasını vuran “toplumcu gerçekçilik” anlayışını, devletin, sanat ve edebiyat başta olmak üzere, kültürel hayatın hemen her alanına hâkim olduğu, sanatçıları ve yaratıcılığı yönlendirdiği bir dönem olarak ifade ediyor ve serginin, Arnavutluk’un önde gelen sanatçılarının eserlerinden geniş bir seçkiyle hazırlandığını söylüyor. Dönemi ve sosyalist gerçekçiliği farklı üsluplarda yücelten bu kompozisyonlar; film afişlerinden propaganda posterlerine, giysi tasarımından kilim desenine, ders ve çocuk kitaplarından dergilere kadar çok çeşitli mecralarda vücut bulan sanatsal üretimlerden oluşuyor. Küratör Shabani, “Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik” sergisinin, dönemin görsel sanatlarını yansıtmanın ötesinde, partizan savaşı ve işgalcilere karşı direniş̧, anavatan savunması, sosyalizmin inşası, ülkenin sanayileştirilmesi, sosyal yaşam ve spor gibi konular üzerinden o yıllarda Arnavutluk toplumunda yaşanan değişimi izleme fırsatı sunduğunu da vurguluyor.

Serginin sanatçıları arasında, Arnavutluk Güzel Sanatlar Akademisi’nin kurucularından, toplumcu gerçekçilik döneminde sanatçılara verilen en yüksek unvan olan “Halk Ressamı” unvanına sahip olan Guri Madhi; dönemin propagandasına hizmet eden posterleriyle Arnavutluk görsel sanatının en önemli grafik sanatçılarından olan Safo Marko, Pandi Mele ve Pëllumb Bylyku; asker ve sporcu tablolarıyla Robert Përmeti;“yeni insan”ların yeni bir Arnavutluk inşa etme coşkusunu betimleyen çalışmalarıyla Agim Faja, Zef Shoshi, Dhimitër Theodhori, Skënder Kamberi, Ramazan Memishi; etkileyici karakalem portreleriyle Kristofor Naslazi  ve  Lumturi Blloshmi; kent ve kır manzaralarıyla  Sami Roçi, Lec Shkreli, Guri Madhi, Ilija Rota; film afişleriyle Myrteza Fushekati, Shyqyri Sako, Namik Prizreni, Aziz Karalliu, Bujar Zajmi, Kleo Nini, Astrit Tota gibi isimler yer alıyor.

Stalin’in “ruh mühendisleri”

Sergi kataloğu için kapsamlı bir yazı kaleme alan Tiran Güzel Sanatlar Akademisi öğretim üyesi Ermir Hoxha Arnavutluk tarzı toplumcu gerçekçiliği tanımlarken “ilk bakışta coşkulu, iyimser ve güzeldi” diyor: “Soğuk Savaş döneminde komünist Arnavutluk’un devlet programına giren bu sanat tarzı, 1950’lerin sonundan rejimin yıkıldığı 1991 yılına dek komünist ideolojinin resmi aracı olma işlevini gördü. Bu yanıyla eskinin yıkıntıları üzerinde yükselen bir ‘yeni dünya’ vadediyordu; sömürünün veya toplumsal sınıfın olmadığı ve gelirin eşit bölündüğü bir ‘yeni dünya’”.

Toplumcu gerçekçiliğin resmi tarihinin Rusya’daki 1917 yılında yaşanan Ekim Devrimi’nin ardından, Stalin’in iktidara gelişi ve 1922 yılının Mayıs ayında kurulan Rus Devrimci Sanatçılar Birliği’nin avangart sanat karşısında gerçekçi yaklaşımı teşvik etmesiyle başladığını söyleyen Ermir Hoxha şunları ekliyor: “… böylece Stalin’in ‘ruh mühendisleri’ olarak tanımladığı sanatçılara sosyalizm ruhuna uygun biçimde işçilerin ideolojik dönüşümünü ve eğitimini gerçekleştirme görevi verildi.”

Toplumcu gerçekçiliği tanımlayan dört kavram…

Arnavut akademisyen, toplumcu gerçekçiliği dört kilit kavramla açıklıyor: “İşçilerin hayatlarına temas etmesi ve onlar tarafından anlaşılır olmasından dolayı ‘proleter’, halkın gündelik yaşantısından sahneler yansıttığı için ‘tipik’, imgeye sadık temsiller ürettiği için ‘gerçekçi’, devletin ve partinin hedeflerini desteklediği için ‘partizan’… Ermir Hoxha, “Bu içeriklere uygun sanat eserleri, liderin portresi, genç insan, tarihsel tema, sosyalist yaşam veya sanayi manzaraları gibi belli temalar altında toplanabiliyordu. Bu temalar binlerce büyük tuvalde, panoda, posterde ve anıtta vücut buluyor, propaganda makinesinin katı gözetiminden geçerek Sovyetler Birliği’nin uydusu niteliğindeki bütün ülkelerde boy gösteriyordu” diyor ve bir estetik yöntem olarak inşa edilen toplumcu gerçekçiliği bugün “soyut bir hayalin kanıtı ve ulaşılması neredeyse imkânsız bir başka dünyanın sanatsal vizyonu” olarak ifade ediyor.

Sergide yer alan sanatçılar şöyle sıralanıyor: 

Abdurrahim Buza, Afërdita Meçe, Agron Jakupi, Agim Faja, Agim Shami, Alush Shima, Aristotel Papa, Bujar Luca, Astrit Tota, Aziz Karalliu, Bujar Zajmi, Dhimitër Theodhori, Fatbardha Shkupi, Kleo Nini, Guri Madhi, Hamdi Hallu, Ilija Rota, Isuf Sulovari, Jani Talo, Koço Vogli, Kristofor Naslazi, Namik Prizreni, Lec Shkreli, Lumturi Blloshmi, Myrteza Fushekati, Myzafer Dika, Pandi Mele, Pëllumb Bylyku, Petrit Ilanaj, Petro Kokushta, Ramazan Memishi, Robert Përmeti, Safo Marko, Sami Roçi, Sali Allmuça, Shyqyri Sako, Skënder Kamberi, Vjollca Gavoçi Stamo, Zef Shoshi.

“Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik”  sergisi, 15 Kasım 2020 Pazar gününe kadar Pera Müzesi’nin 3. kat sergi salonunda izlenebilir.

Pera Müzesi Salı’dan Cumartesi’ye 11:00 – 18:00 saatleri arasında, Pazar günleri ise 12:00 – 18:00 saatleri arasında gezilebilir. Müze Cuma günleri 16:00 – 18:00 arası tüm ziyaretçilere, Çarşamba günleriyse “Genç Çarşamba” kapsamında tüm öğrencilere ücretsiz!

Artan Shabani hakkında

Artan Shabani 1969 yılında Arnavutluk’un Vlora şehrinde dünyaya geldi ve şu anda Tiran ile Torino arasında yaşıyor. 1991 yılında İtalya’ya taşındı, Fransa ve İspanya’da seyahat ettiği süreler boyunca farklı sanatsal projeler üzerinde çalıştı. Shabani, Vlora’daki The Promenade Gallery’i (2007) kurdu. Ekim 2013’ten bu yana Tiran Ulusal Sanat Galerisi’nin direktörü olan Shabani, bir sanatçı olarak resim, fotoğraf, çizim, video ve yerleştirme gibi geniş bir medya yelpazesi ile çalışıyor. Shabani’nin çalışmaları esas olarak tarihsel, politik ve sosyal temalara ve özellikle soğuk savaşın travmasını yerel ve uluslararası bir anahtarda yaşayan ve çoğunlukla kalıcı kişisel anılardan oluşan sonsuz bir albüm olarak inşa edilen toplumların başkalaşımına odaklanıyor.


İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir